VỊ THÁI HẬU BẤT LỰC NHÌN TRIỀU TÂY SƠN SỤP ĐỔ

“Sau khi vua Quang Trung qua đời, Nguyễn Quang Toản (tức vua Cảnh Thịnh) lên nối ngôi. Bùi Thị Nhạn trở thành Hoàng thái hậu. Dù có tư chất nhưng vì vua còn nhỏ, ham chơi nên quyền lực nhanh chóng rơi vào tay Thái sư Bùi Đắc Tuyên.”

Bùi Thị Nhạn (? – 1802), người thôn Xuân Hoà, huyện Tuy Viễn, nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định. Bà là con út sinh ra trong một gia đình giàu có, cha là Bùi Đức Lương, ba anh trai lần lượt là Bùi Đắc Chí, Bùi Đắc Trung, Bùi Đắc Tuyên và một chị gái là Bùi Thị Loan. Bà còn có chị gái cùng mẹ khác cha là Phạm Thị Liên – người vợ đầu tiên của Hoàng đế Quang Trung.

Tinh thông võ nghệ lại thêm tính cách hiền hậu, ôn hoà nên bà được người đương thời liệt vào một trong Tây Sơn ngũ phụng thư bên cạnh Bùi Thị Xuân, Trần Thị Lan, Huỳnh Thị Cúc và Nguyễn Thị Dung. Với Bùi Thị Xuân, Bùi Thị Nhạn vừa là cô ruột vừa là đồng đội xuất sắc của cháu gái mình. Bà đã cùng các chiến sĩ kề vai sát cánh tiêu diệt quân Xiêm ở Đàng Trong, đốt cháy các thuyền chiến của đạo quân đánh thuê Tây phương do Nguyễn Ánh cầu viện và đánh đuổi quân Thanh ở Bắc Hà,…

Mến mộ tài năng và đức độ của bà, lại thêm cùng chung lý tưởng nên sau khi người vợ đầu tiên qua đời vì bạo bệnh, anh hùng áo vải Nguyễn Huệ thực hiện đầy đủ lễ nghi rước bà về làm vợ. Sau khi xuất giá, bà rời quân ngũ, lùi lại giúp chồng nuôi dạy con cái, quản lí sự vụ nội bộ,… Tháng 11/1788, Nguyễn Huệ lên ngôi vua, lấy hiệu là Quang Trung, Bùi Thị Nhạn trở thành Hoàng hậu của một nước. 

Cứ tưởng cuộc sống hạnh phúc, êm đềm ấy sẽ kéo dài mãi mãi nhưng vào năm 1792, một cơn bạo bệnh đã cướp đi người lãnh đạo tài ba của đất nước. Sau khi vua Quang Trung qua đời, Nguyễn Quang Toản (tức vua Cảnh Thịnh) lên nối ngôi. Bùi Thị Nhạn trở thành Hoàng thái hậu. Dù có tư chất nhưng vì vua còn nhỏ, ham chơi nên quyền lực nhanh chóng rơi vào tay Thái sư Bùi Đắc Tuyên. 

Ông lũng loạn triều đình, thâu tóm quyền lực, củng cố quyền hành khiến quân tướng bất bình, dẫn đến chia bè kết phái, nội bộ lục đục nghiêm trọng. Triều đại Tây Sơn bắt đầu suy thoái từ dạo ấy. Buồn thay không thấy sử sách nói gì về Bùi Thị Nhạn trong khoảng thời gian này. Tình trạng tranh chấp phe phái kéo dài khiến triều đại Tây Sơn dần như một người già thoi thóp chút hơi tàn, nhân dân thì mất lòng tin vào triều đình đã sớm trở nên bạc nhược ấy. 

Lợi dụng thời cơ, Nguyễn Ánh tiến quân lên phía Bắc hòng đoạt lại những gì đã mất. Năm 1801, quân Nguyễn lần lượt chiếm đóng Quy Nhơn, Nha Trang, Nghệ An, Thanh Hoá,… Mãi đến khi địch tràn đến kinh thành Phú Xuân, vua Cảnh Thịnh cùng các tướng lĩnh bắt buộc phải lên ngựa ra chiến trường. Thái hậu Bùi Thị Nhạn thay vua tiếp quản mọi chuyện triều chính ở kinh thành. Dù chống cự quyết liệt, quân đội triều đình không còn đủ mạnh để phá tan quân địch. Đại Đô đốc Nguyễn Văn Tuyết và vợ Trần Thị Lan đành phải đưa vua Cảnh Thịnh cùng với gia quyến chạy lên vùng núi phía Bắc để trốn quân Nguyễn. Tuy nhiên, ông trời thật khéo trêu người, khi đoàn Ngự giá nghỉ ngơi tại Xương Giang thì bị cáo giác. Nguyễn Văn Tuyết bị giết hại vì bảo vệ vua. Thái hậu Bùi Thị Nhạn và Trần Thị Lan cuối cùng tự sát để bảo vệ danh dự, thà làm ngọc nát chứ không làm ngói lành. Đó là ngày 16 tháng 6 năm 1802.

Vẫn còn những khúc mắc xoay quanh nhân vật Bùi Thị Nhạn. Bà đã từng là một tướng lĩnh, là một phần của Tây Sơn ngũ phụng thư. Bà từng cùng với Bùi Thị Xuân phụ trách luyện quân sự và xây dựng kinh tế. Không hiểu sao khi vua qua đời, ấu chúa nối ngôi, Thái sư lũng loạn, bà lại không có tiếng nói hay quyết định hòng thay đổi cục diện. Thậm chí, với cương vị Thái hậu và kinh nghiệm tích luỹ khi còn trẻ, Bùi Thị Nhạn hoàn toàn có thể buông rèm nhiếp chính mà phụ vua. Phải chăng, vì Thái sư là Bùi Đắc Tuyên – anh trai bà nên mới có thể khiến bà tin tưởng mà mắt nhắm mắt mở bỏ qua; hay sau khi xuất giá bà liền rũ bỏ quá khứ cùng quyền lực, an phận thủ thường trở thành người con gái nơi chốn hậu cung không màng đến tranh đấu? Tất cả đều không cách nào minh chứng, cũng không cách nào tra rõ được nữa. Dòng chảy lịch sử vốn là bể lớn, mà bà lại chỉ là giọt nước bé nhỏ ở nơi này. Đời bà có bao chuyện thăng trầm, cũng không tránh được vài chuyện đáng suy ngẫm, vậy nên mạn phép để tại đây mặc hậu nhân phán xét đúng sai.

#nganha

#chuyenhaucung

#lichsu #chientranh #cungdinh #haucung #tayson #thaihau  

—————————————

Cùng follow các nền tảng truyền thông của Chuyện Hậu Cung

► Facebook: https://m.facebook.com/chuyenhaucung

► Group Tìm hiểu lịch sử Việt Nam: https://m.facebook.com/groups/lichsuvn

► Group Thoại sử đàm lâu: https://m.facebook.com/groups/947255362740012 

► Instagram: https://www.instagram.com/chuyenhaucung/

► Blog WordPress: https://chuyenhaucungvn.wordpress.com/

► Email: chuyenhaucung.hr@gmail.com

► Hotline: 

Chủ nhiệm dự án: Mr. Đức Toàn (0347 683 555)

Phó Chủ nhiệm: Ms. Thúy My (077 953 3746) 

Rating: 5 out of 5.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s