TIẾNG KHÓC CHO BI KỊCH TÌNH YÊU CỦA NÀNG NHẤT GIAI ÂN PHI

Thân phận tôn quý và tài sắc vẹn toàn nhưng duyên phận, cuộc đời của tiểu thư Hồ Thị Chỉ đầy gian nan trắc trở. Năm ấy bà yêu thương vua Duy Tân nhưng cuối cùng trở thành Ân phi của vua Khải Định, chịu đựng đau khổ lẻ bóng cho tới khi từ giã cõi đời.

Tài sắc vẹn toàn nổi tiếng Kinh thành

Bà Hồ Thị Chỉ sinh năm 1902 tại Thừa Thiên Huế, xuất thân trâm anh quyền quý. Bà là con gái của Thượng thư bộ Học Hồ Đắc Trung, cháu nội của Hầu tước Hồ Đắc Tuấn và Quận chúa Công nữ Thức Huấn – con gái của Tùng Thiện vương Nguyễn Phúc Miên Thẩm – Hoàng tử thứ 10 của vua Minh Mạng.

Cuoc song go bo, buon tui cua cung phi trieu Nguyen hinh anh 3 Anh_1_2.jpg

Nhất giai Ân phi Hồ Thị Chỉ của vua Khải Định (Ảnh tư liệu)

Từ nhỏ được hưởng sự giáo dục tốt từ gia đình, Hồ Thị Chỉ càng lớn càng xứng đáng là tài nữ Kinh thành. Gương mặt xinh đẹp phúc hậu của Hồ Thị Chỉ cùng sự thông minh, học giỏi, đàn hay, thông thạo tiếng Pháp, Hán Văn và Việt Ngữ nên Hồ tiểu thư đã sớm nổi tiếng trong vùng. 

Tình đầu chớm nở với vua Duy Tân

Năm 12 tuổi bà gặp vua Duy Tân khi đó 14 tuổi và đã lên ngôi được 6 năm. Vua Duy Tân là con thứ 8 của vua Thành Thái và bà Hoàng phi Nguyễn Thị Định. 

Trong khoảng thời gian này, 4 anh chị em: Hồ Đắc Điềm, Hồ Đắc Di, Hồ Thị Chỉ, Hồ Thị Hạnh cùng vua trò chuyện, nô đùa. Hồ Thị Chỉ được cùng cha là Thượng thư Hồ Đắc Trung tháp tùng đức vua ra bờ biển nghỉ ngơi. Ngay lần đầu gặp mặt, nhờ vẻ xinh xắn yểu điệu, bà đã lọt vào mắt xanh của vị vua trẻ.

Theo hồi ký của Sư bà Diệu Không, tức Hồ Thị Hạnh – em ruột Hồ Thị Chỉ, vào mỗi sáng sớm, khi ánh dương vừa hé lộ, Vua Duy Tân đã đòi Hồ Đắc Trung cho đám trẻ trong nhà cùng vua đi ra biển nghịch nước. Hồ Đắc Trung căn dặn các con phải giữ lễ quân thần, không được cười nói thoải mái như với người thường, nhưng nhà vua lại rất bình dị và hòa đồng, xưng hô anh em gần gũi. Dù rất mến vua, nhưng anh em họ Hồ lại không dám cười đùa nhiều vì sợ cha trách mắng. Lúc tiết hè sắp qua, cũng đến thời điểm vua Duy Tân phải trở về hành cung, Hồ Thị Chỉ đã bật khóc. Thấy vậy, Duy Tân dặn bà Hạnh dỗ chị gái và hẹn sang năm gặp lại.

Năm sau, Hồ tiểu thư không được phép cùng các anh ra chơi Cửa Tùng nên không thể gặp lại vua. Hồ Thị Chỉ thương nhớ vua Duy Tân nhưng không lay chuyển được quyết định của cha mẹ. Còn vua Duy Tân luyến tiếc hè năm ngoái nên khi hai bà Hoàng Thái Hậu cho phép nạp phi, ông đã có ý chọn tiểu thư họ Hồ.

Triều đình sai người đến xin ảnh của Hồ Thị Chỉ dâng lên cho Thái hậu xem mặt. Một tuần sau có lệnh mời cụ ông cụ bà Hồ Đắc Trung vào chầu Thái hậu. Sau đó, nhà vua đưa cho ông bà Hồ Đắc Trung một đôi bông tai và một đôi vòng vàng. Đó là lễ hỏi của nhà vua để chọn ngày lành tháng tốt sẽ làm lễ nạp phi. 

Thế nhưng không ai ngờ được ngày vui đó không bao giờ tới. Cuối năm 1915, vua Duy Tân mời Thượng thư Hồ Đắc Trung gặp riêng và nói lời rút lui việc hôn nhân với Hồ Thị Chỉ, khuyên ông cố gắng an ủi con gái và gả ngay cho người khác. Vua Duy Tân đau lòng khi buộc phải từ hôn. 

Đầu năm 1916, lễ nạp phi diễn ra, người ngồi kiệu hoa vào cung là tiểu thư Mai Thị Vàng – con gái ông Mai Khắc Đôn, thầy dạy chữ Hán cho vua Duy Tân.

Báo Sài Gòn Đầu Tư Tài Chính

Vua Duy Tân tuổi trẻ nghĩa khí, một đời yêu nước, bất khuất. (Ảnh tư liệu)

Tháng 5/1916, vua Duy Tân bị bắt vì kết nối với Việt Nam Quang phục hội để làm cuộc khởi nghĩa, mọi nguyên nhân mới được sáng tỏ. Vua Duy Tân đột ngột thoái hôn với Hồ Thị Chỉ bởi khi đó ông đã nhận lời tham dự cuộc khởi nghĩa vũ trang do Quang Phục hội lãnh đạo. Sau khi sự việc sáng tỏ, tiểu thư Hồ Thị Chỉ càng thêm cảm phục quý mến tình cảm của vua Duy Tân.

Khâm sứ Charles và Toàn quyền thuyết phục vua Duy Tân trở lại ngai vàng nhưng ông không đồng ý. Pháp bắt Triều đình Huế phải xử, Thượng thư Bộ học Hồ Đắc Trung được ủy nhiệm thảo bản án. Trần Cao Vân khi đó bị giam trong ngục, nhờ được người đưa tin cho Hồ Đắc Trung xin được lãnh hết tội và xin tha tội cho vua. Hồ Đắc Trung làm án đổ hết tội cho Thái Phiên, Trần Cao Vân, Tôn Thất Đề và Nguyễn Quang Siêu. 4 người bị xử chém ở An Hòa. 

Vua Duy Tân bị đày đi đảo La Réunion ở Ấn Độ Dương cùng với vua cha Thành Thái vào năm 1916. Hồ Thị Chỉ có thể chôn chặt tình cảm trong lòng và đợi chờ vua Duy Tân nhưng một lần nữa cuộc đời bà đã có một ngã rẽ lớn.

Trở thành Ân phi của vua Khải Định

Năm 1917, vua Khải Định đến dự lễ đặt viên đá đầu tiên xây trường Đồng Khánh. Hồ Thị Chỉ cẩn trọng dâng lên vua Khải Định một chiếc kéo mới tinh đặt trên một cái khay phủ gấm điều. Cô gái xinh đẹp dịu dàng đã để lại cho vua Khải Định ấn tượng khó phai.  

Sau đó, vua Khải Định gặp Thượng thư Hồ Đắc Trung ngỏ ý muốn kết duyên với Hồ Thị Chỉ, với lí do ông cần một người vợ nói tốt tiếng Pháp “để làm các việc cơ mật”. Khải Định hứa sẽ phong Hồ Thị Chỉ làm Hoàng phi. Quy định triều Nguyễn không lập Hoàng hậu nên vị trí Hoàng phi là người đứng đầu trong hậu cung, hưởng nhiều đặc quyền nhất. Vua Khải Định đã có một con trai bốn tuổi với một cung nữ (là bà Hoàng Thị Cúc – Đức Từ Cung sau này) và cậu bé sẽ là con của bà Hồ Thị Chỉ.

Chuyện ít biết về 12 bà vợ chính thức của vua Khải Định

Vua Khải Định và hoàng tử Vĩnh Thụy – vua Bảo Đại sau này. (Ảnh tư liệu)

Biết tin, Hồ Thị Chỉ một mực phản đối thưa với cha mẹ rằng, bà nguyện ở cho đến hết đời, không muốn nhận lời ai nữa. Thế nhưng khước từ ý vua sẽ phạm tội phạm thượng, khác nào phản nghịch, hậu quả sẽ rất thảm khốc. Nghe theo lời khuyên giải, hy sinh tình cảm riêng tư vì sự sống còn của gia đình, Hồ Thị Chỉ đã cắn răng chấp nhận.

Ngày 3/12/1917, lễ nạp phi đã diễn ra long trọng. Theo sách Đời sống trong cung đình triều Nguyễn, từ thời Minh Mạng 9 bậc phi tần gồm: Nhất giai phi, Nhị giai phi, Tam giai nhân, Tứ giai nhân, Ngũ tiếp dư, Lục tiếp dư, Thất giai quý nhân, Bát giai mỹ nhân, Cửu giai tài nhân. Hồ Thị Chỉ được phong Nhất giai Ân Phi – tước hiệu cao quý nhất trong hàng “cửu giai”. 

Với tư cách phi tần chức vị cao nhất trong hậu cung, am hiểu nhiều nền văn hóa, bà Hồ Thị Chỉ thường xuất hiện cùng Khải Định trong bao buổi tiếp đón quan khách trong và ngoài nước. Biết cách ứng xử phương Đông phương Tây và dung mạo xinh đẹp, thông thạo tiếng Pháp, bà làm phiên dịch cho vua Khải Định. 

Đằng sau sự hào nhoáng bên ngoài, giữa Ân phi và vua Khải Định không có hoàng tử hay hoàng nữ. Bà sống trong sự lạnh nhạt của vua Khải Định suốt nhiều năm. Tuổi xuân dần trôi qua trong hoàng cung lạnh lẽo, xung quanh không có ai tâm sự, nhớ người cũ không nguôi.

Đến năm 1925, vua Khải Định mất, nhiều năm yên bình của Ân phi họ Hồ đã chấm dứt, sóng gió đột ngột ập tới.

Bà Hồ Thị Chỉ từng sống tại Cung An Định tọa lạc bên bờ sông An Cựu, Huế.

Sau khi Khải Định băng hà, Đông cung thái tử Vĩnh Thụy đăng cơ liền phong mẹ ruột là bà Hoàng Thị Cúc chức Đoan Huy Hoàng Thái Hậu (tức bà Từ Cung). Còn Ân phi Hồ Thị Chỉ không có con cái, không còn thế lực, bà từ nội cung phải về sống ở Cung An Định rồi chuyển về ngôi biệt thự 145 đường Phan Đình Phùng.

Cuối đời cô độc, bệnh tật

Hai lần “nạp phi” bất hạnh, không có con nương tựa, cả đời vương vấn người cũ và sống buồn tủi trong nội cung đã khiến bà dần phiền muộn âu sầu, mắc phải chứng trầm cảm, rối loạn tâm thần. Bà Ân phi Hồ Thị Chỉ sống lay lắt và đơn độc. 

Khó ai tin được người phụ nữ ăn mặc luộm thuộm, ngày ngày mang rổ bánh nậm, lọc ra bán ở chợ An Cựu để kiếm sống qua ngày từng là tiểu thư “cành vàng lá ngọc” hay phi tần của vua. Theo thời gian, bệnh thần kinh của bà càng ngày càng nặng. Có giai đoạn anh trai Hồ Đắc Ân đã đưa bà vào Sài Gòn chăm sóc chữa bệnh.

Năm 1975, hai người anh ruột của bà là Hồ Đắc Điềm và Hồ Đắc Di từ Hà Nội vào Huế đã gặp lại người em gái sau nhiều năm xa cách. Niềm vui này khiến cuộc sống và bệnh tình của bà ổn định hơn, khi tỉnh táo bà thường đi cầu kinh ở Dòng Chúa Cứu Thế. 

Đến năm 1985, cơ thể suy kiệt và căn bệnh tiêu chảy cấp đã cướp đi sức sống của bà. Bà ra đi tại bệnh viện Trung ương Huế, hưởng thọ 83 tuổi. Sau đó, bà được an táng bên cạnh mộ của cha mẹ trong khuôn viên lăng mộ Hồ Đắc trên ngọn đồi thông gần chùa Hồng Ân. 

Link bài gốc: https://www.yan.vn/an-phi-ho-thi-chi-yeu-vua-doi-truoc-cuoi-vua-doi-sau-227874.html

LIÊN HỆ TÀI TRỢ/ ỦNG HỘ DỰ ÁN: 

—————————————

Cùng follow các nền tảng truyền thông của Chuyện Hậu Cung

► Facebook: https://m.facebook.com/chuyenhaucung

► Group Tìm hiểu lịch sử Việt Nam: https://m.facebook.com/groups/lichsuvn

► Group Thoại sử đàm lâu: https://m.facebook.com/groups/947255362740012 

► Kênh Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCjVlLZ4iS9SpxbRftSS1iMg

► Instagram: https://www.instagram.com/chuyenhaucung/

► Blog: https://chuyenhaucung.com/

► Email: chuyenhaucung.hr@gmail.com

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s